Muzealne i Zabytkowe Maszyny Drogowe – Historia Prawdziwej Inżynierii
Galeria odrestaurowanych zabytkowych maszyn drogowych
Każdy z poniższych projektów to unikalna historia ratowania dawnej techniki drogowej.
Zobacz wybrane zabytki inżynierii, którym przywróciliśmy pełny blask i sprawność mechaniczną:
Zabytkowy parowy walec drogowy Francuski
Ten unikalny, zabytkowy francuski walec parowy to niezwykle rzadki eksponat techniki drogowej wyprodukowany ok. 1930 roku przez renomowanego producenta Chataignier. Maszyna ta w przeszłości pracowała przy budowie i modernizacji dróg m.in. wokół Wielunia i Sieradza. Jest to jedyny zachowany egzemplarz tego typu w Polsce oraz jeden z nielicznych w skali światowej – urządzenia te zachowały się zaledwie w trzech sztukach na świecie (po jednej we Francji, Holandii i Anglii). Dziś ten w pełni odrestaurowany trójkołowy walec parowy stanowi ozdobę ekspozycji muzealnej przygotowanej dla GDDKiA, ratując unikalne dziedzictwo światowego drogownictwa przed zapomnieniem.
Proces renowacji i odbudowy:
Przywrócenie tego niezwykle rzadkiego zabytku do stanu muzealnego wymagało najwyższego kunsztu, precyzji i specjalistycznej wiedzy ze względu na znikomą liczbę zachowanych egzemplarzy. Nasz zespół przeprowadził m.in. skomplikowaną renowację kotła parowego i jednocylindrowego silnika, naprawę oraz pasowanie elementów układu napędowego, a także dokładne odtworzenie mechanizmu sterowania z przekładnią. Prace objęły również rekonstrukcję pomostu operatora, drewnianych okładzin hamulca taśmowego oraz elementów blacharskich dachu ochronnego i zgarniaczy. Dzięki temu unikalna maszyna w pełni odzyskała swój dawny blask i sprawność ekspozycyjną.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Układ napędowy i silnik: Trójkołowy walec parowy napędzany jest jednocylindrowym silnikiem z kotłem poziomym, a przeniesienie napędu na koła zębate i przekładnie zmiany prędkości realizowano poprzez blokowanie koła jezdnego do bębna napędu osi.
- Układ jezdny i sterowanie: Pojazd nie posiada tradycyjnego mostu napędowego – do zmiany kierunku jazdy i zatrzymywania służyło specjalne stawidło. Koło przednie (dwudzielne) zamocowano na kolumnie pionowej z łożyskami panewkowymi, a sterowanie odbywało się łańcuchami za pomocą mechanizmu przekładni ślimakowej i kierownicy.
- Wyposażenie robocze: W tylnej części maszyny umieszczono pomost operatora ze zbiornikiem wodnym, skrzynią na węgiel oraz skrzynią narzędziową, a także hamulec ręczny taśmowy z drewnianymi okładzinami i dach ochronny.
Ciekawostka techniczna:
Francuskie zakłady Chataignier słynęły z solidnej, innowacyjnej inżynierii początku XX wieku, jednak przetrwanie zaledwie trzech sztuk tego modelu na całym globie czyni z tego egzemplarza prawdziwy „Święty Graal” europejskiego muzealnictwa drogowego. Praca na tej maszynie wymagała od operatora nie tylko precyzji, ale i ciągłej kontroli ciśnienia pary oraz paleniska.
| Parametr | Wartość |
| Producent | Chataignier Francja |
| Okres produkcji | ok. 1930 |
| Typ maszyny | Trzykołowy walec parowy |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna dla GDDKiA) |
Zabytkowy parowy walec drogowy H. Cegielski
Zabytkowy walec drogowy z około 1929 roku to unikalna maszyna o napędzie parowym typu lokomobilnego, nazywana również parowozem drogowym. Został wyprodukowany w renomowanym zakładzie H. Cegielski Towarzystwo Akcyjne, Poznań, którego lokomobile i parowozy były uważane za bardzo nowoczesne konstrukcje tamtego okresu. Maszyna ta została zaprojektowana według wzorów angielskich, co widać m.in. w historycznym sposobie izolacji kotła za pomocą desek i lepiku (później zastąpionego filcem). Trójkołowa konstrukcja o masie roboczej wynoszącej około 14 ton napędzana była dwucylindrowym silnikiem parowym na paliwo stałe (węgiel kamienny, brunatny, brykiet czy drewno) i służyła do zagęszczania nawierzchni tłuczniowych, żwirowych, asfaltowych oraz smołowych. Ddziś ten w pełni odrestaurowany zabytek stanowi wyjątkową ozdobę ekspozycji muzealnej.
Proces renowacji i odbudowy:
Przywrócenie tego unikalnego walca parowego z zakładów H. Cegielski do w pełni sprawnego stanu muzealnego wymagało ogromnej precyzji, wiedzy inżynieryjnej oraz setek godzin pracy specjalistów. Zespół REMASZ przeprowadził gruntowny demontaż mocno wyeksploatowanych elementów konstrukcyjnych, skrupulatne czyszczenie i piaskowanie masywnej ramy oraz kompleksową regenerację dwucylindrowego silnika parowego i układu napędowego. Szczególnie wymagającym etapem były prace przy kotle poziomym oraz odtworzenie historycznej izolacji z desek i filcu, zgodnej z angielskimi wzorami z epoki. Dzięki temu w pełni odrestaurowana maszyna nie tylko odzyskała swój dawny, fabryczny blask, ale również zachowała swoją stuprocentową sprawność techniczną i autentyczność.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Układ napędowy i sterowanie: Dwucylindrowy silnik osiągał moc 35–45 KM przy obrotach 300–400 obr./min. Do uruchamiania, zmiany kierunku, prędkości oraz hamowania służyło zaawansowane jak na owe czasy stawidło. Napęd na tylną oś przekazywany był za pomocą kół zębatych, a koła jazdy załączano sworzniami z możliwością spięcia na jedno lub oba koła jednocześnie.
- Wszechstronność i wyposażenie robocze: Dzięki wbudowanemu kołu zamachowemu walec mógł pracować również jako stacjonarna lokomotywa, napędzając poprzez pas transmisyjny np. młocarnie. Z tyłu maszyny znajdował się pomost operatora ze zbiornikiem wody i skrzynią na węgiel, a w wyposażeniu znajdowała się m.in. pompa podciśnieniowa do zasysania wody oraz zgniatacze kołowe.
- Osiągi i mobilność: Maszyna posiadała dwustopniową przekładnię zębatą sterowaną pod kierownicą, zapewniającą dwa biegi (przód i tył) o prędkościach średnich 3,4 km/h oraz 10 km/h. Przednie koło dwudzielne zaprojektowano z myślą o zapewnieniu lepszej mobilności w ciasnych zakrętach.
Ciekawostka techniczna:
Produkcja tak potężnych maszyn parowych w dwudziestoleciu międzywojennym przez poznańskie zakłady H. Cegielskiego była dowodem na potężny rozwój polskiej myśli technicznej i przemysłowej. Możliwość pracy walca jako stacjonarna lokomotywa napędzająca inne maszyny rolnicze lub przemysłowe czyniła z niego niezwykle uniwersalne narzędzie tamtej epoki.
| Parametr | Wartość |
| Producent | H. Cegielski Towarzystwo Akcyjne, Poznań |
| Okres produkcji | Dwudziestolecie międzywojenne |
| Typ maszyny | Trzykołowy walec parowy |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna) |
Kruszarka – Pomorskie Zakłady Budowy Maszyn „Makrum”, Bydgoszcz
Kruszarki szczękowe należą do najstarszych i najbardziej trwałych maszyn stosowanych do rozdrabniania skał grubych lub średniej wielkości. Ich zasada działania opiera się na zgniataniu materiału pomiędzy dwiema szczękami za pomocą wymiennych płyt drobiących w kształcie zachodzących na siebie zębów. Przewoźny model kruszarki LI3B, wyprodukowany w lata 70. XX wieku przez Pomorskie Zakłady Budowy Maszyn „Makrum” – Bydgoszcz, stanowił kompleksowe urządzenie mobilne montowane na stalowej ramie z kołami. Maszyna ta łączyła w sobie kruszarkę, silnik spalinowy, podajnik taśmowy oraz przesiewacz z blachy dziurkowanej. Dzięki temu urządzenie umożliwiało nie tylko samo kruszenie, ale także produkcję i sortowanie kruszywa na odpowiednie frakcje. Praktyczna wydajność tego typu maszyn wynosiła około 30 metrów sześciennych na zmianę, a obecnie w pełni odrestaurowany egzemplarz stanowi ozdobę ekspozycji muzealnej.
Proces renowacji i odbudowy:
Przywrócenie tej historycznej kruszarki z Pomorskich Zakładów Budowy Maszyn „Makrum” do stanu muzealnego wymagało ogromnego kunsztu i zaangażowania. Nasz zespół przeprowadził m.in. dokładny demontaż wyeksploatowanych elementów, regenerację masywnych szczęk i układu napędowego oraz skomplikowane prace blacharskie przy ramie i elementach przewoźnych. Dzięki temu wiekowa maszyna odzyskała pełną sprawność ekspozycyjną i zachowała swój unikalny, przemysłowy charakter.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Zasada działania szczęk: Zgniatanie skał odbywa się między jedną szczęką nieruchomą a drugą wykonującą ruch wahadłowy, wyposażoną w zębate, wymienne płyty drobiące.
- Mobilna budowa przewoźna: Model LI3B zamontowany był na stalowej ramie z kołami, co ułatwiało jego transport oraz obsługę bezpośrednio przy budowie dróg.
- Zintegrowany układ roboczy: Konstrukcja łączyła w sobie kruszarkę, silnik spalinowy, podajnik taśmowy oraz poziomy przesiewacz z blachy dziurkowanej do produkcji grysów.
Ciekawostka techniczna:
Produkowane w Bydgoszczy maszyny z „Makrum” były fundamentem polskiego przemysłu budowlanego i drogowego w czasach PRL-u. Mobilna forma kruszarki na podwoziu kołowym była w tamtym okresie innowacyjnym rozwiązaniem, pozwalającym na szybkie przemieszczanie sprzętu tam, gdzie akurat powstawały nowe odcinki dróg.
| Parametr | Wartość |
| Producent | Pomorskie Zakłady Budowy Maszyn „Makrum” – Bydgoszcz |
| Okres produkcji | Lata 70 XX wieku |
| Typ maszyny | Kruszarka |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna) |
Pług wirnikowy Ził 157 D 470
Zabytkowy pług wirnikowy D 470 na bazie radzieckiego samochodu ciężarowego ZIŁ 157 został wyprodukowany w latach 1958–1961 w moskiewskich zakładach ZSRR – Zawod Imieni Lichaczowa, a w swojej historii pracował m.in. w Zarządzie Dróg w Siedlcach. Masa pojazdu wynosi około 8,5 tony. Konstrukcja ZIŁ-a bazowała na amerykańskim samochodzie ciężarowym Studebaker US-6, który trafił do ZSRR w ramach umowy Lend-Lease podczas II wojny światowej. Pojazd ten, charakteryzujący się masą ok. 8,5 t, zaprojektowano z myślą o wydajnym odśnieżaniu lotnisk, pasów startowych oraz dróg, a obecnie w pełni odrestaurowany egzemplarz stanowi eksponat muzealny.
Proces renowacji i odbudowy:
Przywrócenie tej historycznej odśnieżarki do stanu muzealnego wymagało ogromnego kunsztu i zaangażowania, ponieważ maszyna przez lata była mocno wyeksploatowana. Nasz zespół przeprowadził m.in. dokładny demontaż skorodowanych podzespołów, regenerację potężnego układu napędowego oraz skomplikowane prace przy mechanice pługa ślimakowo-wirnikowego. Dziś ten unikalny pojazd ratunkowy nie tylko został uchroniony przed pójściem na złom, ale w pełni odzyskał swój dawny blask i technologiczną sprawność.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Układ napędowy i silnik: Pojazd napędzany jest umieszczonym w tylnej części sześciocylindrowym silnikiem o pojemności 5555 cm3 i mocy 104–109 koni mechanicznych.
- Zużycie paliwa: Jednostka napędowa charakteryzowała się dużym apetytem na paliwo – przy stałej prędkości 40 km/h zużycie wynosiło od 40 litrów na 100 km wzwyż, a w warunkach terenowych lub podczas ciężkiej akcji odśnieżania rosło do przysłowiowego 100 litrów i więcej.
- Układ roboczy pługa: Pług D-470 napędzany jest przez dwutarczowe sprzęgło główne oraz dodatkowy reduktor (demultiplikator) o przełożeniu transportowym 1:1 i roboczym 1:6.
- Wydajność odśnieżania: Ślimakowo-wirnikowy pług oczyszczał pas drogi o szerokości 2,5 m do wysokości 1,5 m, odrzucając śnieg poza korpus drogi na odległość do 30 m z imponującą wydajnością do 625 t/h.
- Funkcjonalność i mobilność: ZIŁ posiada napęd na koła trzech osi (z przednim odłączalnym) oraz układ centralnego pompowania kół (CPK), który pozwala na zmniejszanie ciśnienia w ogumieniu dla polepszenia właściwości terenowych lub pompowanie kół podczas jazdy w przypadku nieszczelności.
Ciekawostka techniczna:
Umieszczenie silnika napędzającego pług w tylnej części pojazdu oraz zastosowanie potężnego wirnika pozwalało na błyskawiczne udrażnianie zasypanych przez śnieżyce dróg krajowych i lotnisk. System centralnego pompowania kół (CPK) był w tamtych latach niezwykle zaawansowanym rozwiązaniem technicznym, zaczerpniętym wprost z pojazdów wojskowych.
| Parametr | Wartość |
| Producent | ZSRR – Zawod Imieni Lichaczowa |
| Okres produkcji | 1958-1961 |
| Typ maszyny | Pług Wirnikowy |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna) |
Walec Baukema T8
Walec stalowy wibracyjny dwubębnowy to maszyna o masie 8300 kg, wyprodukowana przez wschodnioniemiecki koncern VEB Baukerma NRD (Baukema / VEB Baumaschinen Gatersleben DDR) w okresie od lat 60 do lat 80 XX wieku. Posiada przedni bęben kierowany i dzielony oraz tylny bęben napędowy wyposażony w wibrację. Sercem układu napędowego jest trzycylindrowy, chłodzony powietrzem silnik diesla typu 3VD 14.5/12-1Srl, który poprzez sprzęgło odśrodkowe i przekładnię pasową napędza czterobiegową skrzynię biegów koncernu IFA. Obecnie ta w pełni odrestaurowana maszyna stanowi eksponat na ekspozycji muzealnej.
Proces renowacji i odbudowy:
Przed rozpoczęciem prac walec znajdował się w stanie całkowicie zdekompletowanego – brakowało m.in. skrzyni napędowej, silnika spalinowego z osprzętem, instalacji hydraulicznej i elektrycznej, akumulatorów oraz lamp, a kabina i zbiorniki były mocno skorodowane.
Kompleksowy proces renowacji przeprowadzony przez zespół serwisowy obejmował:
- Regenerację podzespołów głównych: Przeprowadzono przegląd i naprawę silnika spalinowego (wymiana wtrysków), regulację sprzęgła odśrodkowego oraz demontaż i sprawdzenie skrzyni przekładniowej wraz ze sprzęgłem mokrym. Wyczyszczono i naprawiono zbiorniki paliwa oraz oleju hydraulicznego, a także zregenerowano rozdzielacz, pompę wody, cięgna oraz napinacze pasków klinowych.
- Odbudowę szkieletu i kabiny: Szkielet ramy został dokładnie umyty, wypiaskowany i zabezpieczony antykorozyjnie. Przeprowadzono naprawę górnej i dolnej części skorodowanego szkieletu kabiny, naprawiono dach, a także zamontowano nowe szyby i uszczelki.
- Montaż końcowy i wykończenie: Na gotowej ramie osadzono zregenerowane zbiorniki, skrzynię napędową oraz silnik zabezpieczony nową powłoką nawierzchniową. Zamontowano nową deskę rozdzielczą z aparaturą i kontrolkami, nową instalację elektryczną, fotel operatora oraz wykonano malowanie dwoma warstwami podkładu i chemoutwardzalną farbą odporną na UV. Całość procesu zamknął montaż końcowy i pełne uruchomienie walca.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Układ napędowy i osiągi: Czterobiegowa skrzynia biegów umożliwia poruszanie się z prędkościami od 1,3 km/h do 8,0 km/h, a maszyna jest w stanie pokonywać wzniesienia do 20%. Jazda w przód i w tył realizowana jest za pomocą mokrego sprzęgła tarczowego.
- Układ sterowania i hydraulika: Kierowanie maszyną odbywa się za pomocą cylindra hydraulicznego i orbitrola, zasilanych z pompy zębatej i zbiornika oleju hydraulicznego. Wibracja bębna załączana jest ręcznie przez sprzęgło tarczowe.
- Kabina i bezpieczeństwo: Walec wyposażono w kabinę z szybami przód-tył (z bocznymi osłonami brezentowymi) oraz przestawne siedzisko operatora. Ze względu na wysoki środek ciężkości (1,6 m) oraz specyficzną konstrukcję bez drzwi, maszyna charakteryzowała się ryzykiem przewrócenia bocznego w nierównym terenie.
Ciekawostka techniczna:
Produkowane w NRD przez koncern Baukema walce wibracyjne były niezwykle popularne na placach budów bloku wschodniego. Charakterystyczna konstrukcja z wysokim środkiem ciężkości i brak tradycyjnych drzwi w kabinie sprawiały, że praca na tym sprzęcie wymagała od operatora dużej czujności, zwłaszcza podczas manewrowania na pochyłościach.
| Parametr | Wartość |
| Producent | VEB Baukema NRD |
| Okres produkcji | od lat 60 do lat 80 XX wieku |
| Typ maszyny | Walec drogowy bębnowy |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna) |
Zamiatarka samobieżna ZS13
Zamiatarka samobieżna ZS13 to specjalistyczny pojazd komunalny przeznaczony do efektywnego oczyszczania ulic, placów oraz dróg wewnątrzzakładowych o nawierzchni ulepszonej. Maszyna ta, wyprodukowana w lata 80 XX wieku przez Wytwórnię Urządzeń Komunalnych „WUKO”, wykorzystuje mechaniczno-pneumatyczny transport zanieczyszczeń w obiegu otwartym, łącząc działanie szczotki talerzowej i walcowej. Jej sercem napędowym oraz źródłem zasilania układu hydraulicznego i wentylatora była sprawdzona jednostka spalinowa od samochodu Fiat 125p, a w późniejszych wersjach od Poloneza 1600. Pojazd wyróżniał się komfortową, dobrze przeszkloną kabiną z systemem wytwarzającym nadciśnienie, co skutecznie chroniło operatora przed kurzem. Opróżnianie pojemnika na śmieci odbywało się w pełni hydraulicznie do standardowych kontenerów lub pojemników 1100-litrowych. Dzięki unikalnej budowie i zwrotności, maszyna ta przez lata stanowiła kluczowy element wyposażenia służb oczyszczania miast, a obecnie jako w pełni odrestaurowany egzemplarz stanowi ozdobę ekspozycji muzealnej.
Proces renowacji i odbudowy:
Przywrócenie tej historycznej zamiatarki mechanicznej 25-18 ZS-13 do stanu muzealnego wymagało ogromnego kunsztu i zaangażowania, ponieważ maszyna przez lata była mocno wyeksploatowana i narażona na trudne warunki eksploatacji. Nasz zespół przeprowadził m.in. dokładny demontaż skorodowanych podzespołów, piaskowanie i naprawę ramy, regenerację układu napędowego oraz skomplikowane prace przy mechanice szczotek i układu hydraulicznego. Dziś ten unikalny pojazd komunalny w pełni odzyskał swój dawny blask i sprawność ekspozycyjną.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Trzykołowe podwozie z napędem hydraulicznym: Zastosowanie silnika hydraulicznego przymocowanego do wspornika koła przedniego zapewniło zamiatarce wyjątkową zdolność manewrową oraz bezstopniową regulację prędkości jazdy.
- Układ zamiatający i odpylający: Szczotka talerzowa zgarniała zanieczyszczenia od krawężnika w stronę osi pojazdu, skąd szczotka walcowa przerzucała je do zbiornika, a powstały pył był odsysany przez wentylator do komory filtrów tkaninowych.
- Motoryzacyjna baza i ergonomia: Do napędu oraz kontroli pracy wykorzystano podzespoły z popularnych samochodów osobowych (Fiat 125p/Polonez), a przemyślana kabina z przesuwnymi drzwiami i systemem nadciśnieniowym gwarantowała operatorowi doskonałą widoczność i komfort pracy.
Ciekawostka techniczna:
Wykorzystanie podzespołów z krajowych samochodów osobowych (Fiat 125p/Polonez) w konstrukcji pojazdów komunalnych z zakładów WUKO było genialnym posunięciem logistycznym w czasach PRL-u, ponieważ znacznie ułatwiało to serwisowanie oraz dostęp do części zamiennych. Z kolei system nadciśnienia w kabinie był nowoczesnym rozwiązaniem, które realnie dbało o zdrowie operatora pracującego w dużym zapyleniu.
| Parametr | Wartość |
| Producent | Wytwórnia Urządzeń Komunalnych „WUKO” |
| Okres produkcji | lata 80 XX wieku |
| Typ maszyny | Zamiatarka Mechaniczna 25-18 ZS-13 |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna) |
Pług odśnieżający
Ciężki pług odśnieżany przeznaczony do montażu na pojazdach ciężarowych stanowił kluczowy element zimowego utrzymania dróg, umożliwiając szybkie i skuteczne usuwanie zalegających warstw śniegu z głównych szlaków komunikacyjnych. Sprzęt ten produkowany był w lata powojenne (lata 60. – 80. XX wieku) przez krajowych producentów sprzętu komunalnego i drogowego (w oparciu o standardowe konstrukcje uniwersalne). Konstrukcja ta charakteryzowała się wyjątkową wytrzymałością, ponieważ musiała znosić ogromne obciążenia mechaniczne podczas odśnieżania zwałów śniegu oraz uderzeń o ukryte w nim przeszkody. Urządzenie mocowano za pomocą solidnej ramy pośredniej bezpośrednio do podwozia ciężarówki, co gwarantowało stabilność całego układu roboczego. Kluczową rolę odgrywał wydajny układ hydrauliczny, który pozwalał operatorowi na płynne podnoszenie, opuszczanie oraz precyzyjną zmianę kąta natarcia lemiesza bez opuszczania kabiny pojazdu. Profilowana odwracalna płyta robocza skutecznie odgarniała śnieg na pobocze, zapewniając drożność i bezpieczeństwo ruchu nawet w najtrudniejszych warunkach pogodowych, a obecnie odrestaurowany egzemplarz stanowi eksponat na ekspozycji muzealnej.
Proces renowacji i odbudowy:
Przywrócenie tego historycznego pługa odśnieżającego do stanu muzealnego wymagało tytanicznej pracy, ponieważ do warsztatu trafiła sama goła konstrukcja stalowa z bardzo silnymi wgnieceniami i uszkodzeniami mechanicznymi. Nasz zespół przeprowadził m.in. precyzyjne prostowanie i wyciąganie mocno zdeformowanego lemiesza, piaskowanie skorodowanego szkieletu oraz odbudowę brakujących elementów montażowych i hydraulicznych. Dziś ta solidna maszyna, uratowana ze stanu całkowitej ruiny, w pełni odzyskała swoją dawną geometryczną formę i stanowi imponujący eksponat dawnej techniki zimowego utrzymania dróg.
Kluczowe cechy konstrukcyjne:
- Solidna rama i mocowanie: Pług montowany był na wytrzymałej ramie pośredniej połączonej z przodem podwozia ciężarówki, co pozwalało przenieść ogromne siły popychające i opory stawiane przez śnieg.
- Profilowany lemiesz roboczy: Stalowa, odporna na ścieranie i wyprofilowana płyta robocza skutecznie zbierała oraz odrzucała śnieg na bok, zapewniając wymaganą szerokość oczyszczonego pasa drogi.
- Hydrauliczny układ sterowania: Zastosowanie siłowników hydraulicznych umożliwiało szybką regulację wysokości położenia oraz zmianę kąta natarcia lemiesza bezpośrednio z poziomu kabiny kierowcy.
Ciekawostka techniczna:
Uniwersalne pługi lemieszowe montowane na rodzimych ciężarówkach były podstawą zimowego utrzymania dróg w okresie PRL-u. Ich prosta, a zarazem niezwykle pancerna budowa pozwalała na pracę w ekstremalnych warunkach pogodowych, często ratując kraj przed paraliżem komunikacyjnym podczas srogich, polskich zimy.
| Parametr | Wartość |
| Producent | Krajowi producenci sprzętu komunalnego i drogowego (w oparciu o standardowe konstrukcje uniwersalne) |
| Okres produkcji | Lata powojenne (lata 60. – 80. XX wieku) |
| Typ maszyny | Ciężki pług odśnieżający (lemieszowy) do pojazdów ciężarowych |
| Stan | W pełni odrestaurowany (ekspozycja muzealna) |
Posiadasz zabytkową maszynę, która potrzebuje drugiej młodości?
Przywrócimy jej dawny blask, odtworzymy brakujące elementy lub przeprowadzimy kapitalny remont muzealny.